Gewapend met slechts een stukje gewoon plakband pelden de Nijmeegse hoogleraar Andre Geim en zijn onderzoekspartner Konstantin Novoselov zes jaar geleden een laagje koolstof van slechts één atoom dik af van een blokje grafiet. Het materiaal dat zij zo verkregen, bleek zulke bijzondere eigenschappen te bezitten, dat ze er nu de Nobelprijs voor Natuurkunde voor krijgen.

Grafeen is sterker dan diamant en kan dienen als grondstof voor een nieuwe generatie zeer dunne en efficiënte elektronica. Computerchips worden steeds compacter, maar daarmee worden de eisen die aan het gebruikte materiaal worden gesteld, steeds hoger. Grafeen wordt gezien als een wondermiddel dat op termijn silicium zou kunnen vervangen als grondstof.

Voorlopig is dat evenwel toekomstmuziek. Het onderzoek naar grafeen staat nog in de kinderschoenen. Alleen al omdat nog een geschikte manier moet worden gevonden om het materiaal op grotere schaal te produceren, zal het nog wel een tijdje duren voordat daadwerkelijk mp3-spelers en mobiele telefoons op de markt komen met halfgeleiders op basis van grafeen.

Follow up:

Geim werd in 1958 geboren in de Russische badplaats Sotsji, studeerde natuurkunde in Moskou en promoveerde in 1987. Hij werkte als onderzoeker in Engeland en Denemarken en streek in 1994 neer in Nederland als hoofddocent experimentele natuurkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 2001 vertrok Geim, die inmiddels de Nederlandse nationaliteit had verkregen, naar de universiteit van Manchester, waar hij nog altijd hoogleraar natuurkunde is.

Oud-collega Jan Kees Maan, tevens promotor van Novoselov, omschrijft Geim als „een briljante wetenschapper en een zeer aardig mens”. Volgens de onderzoeker, verbonden aan de stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM), is het volledig terecht dat zijn twee collega's de Nobelprijs krijgen. „Zij zijn als geen ander in staat een goed idee te vertalen en met eenvoudige middelen een prachtig onderzoeksresultaat te bewerkstelligen.”

FOM-onderzoeker Lieven Vandersypen, verbonden aan de TU Delft, noemt Geim en Novoselov „uitzonderlijk creatieve onderzoekers”. Hun werk aan grafeen is daarvan het beste voorbeeld, stelt hij. „Ze bedenken steeds weer leuke en relevante experimenten, dat is echt mooi om te zien.”

Geims eigenzinnig manier van werken leverde hem tien jaar geleden al de Ig Nobelprijs op, de parodie op de Nobelprijs die jaarlijks wordt uitgereikt door de Amerikaanse organisatie Improbable Research. Hij kreeg die prijs samen met een Britse collega omdat zij erin waren geslaagd een kikker te laten zweven met behulp van een krachtige magneet.

Geim keerde in februari van dit jaar terug als bijzonder hoogleraar Innovatieve Materialen en Nanowetenschap aan de Radboud Universiteit. Hij kreeg in 2009 ook een eredoctoraat aan de TU Delft. Sinds 2007 maakt Geim deel uit van de Royal Society, de Britse academie van wetenschappen.