CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen lijkt aan te sturen op een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA.

Dat kon opgemaakt worden uit de woorden van Verhagen, vlak doordat hij zijn gesprek begon met informateur Ruud Lubbers in het gebouw van de Eerste Kamer.

De christendemocraat hoopt dat de PvdA haar verantwoordelijkheid neemt vanwege de moeilijke economische situatie.

Ook zei hij dat hij in een eerder stadium al had aangegeven dat zijn voorkeur lag bij een middenkabinet. De PvdA wil dat echter niet.

Verhagen, die na de verkiezingen tot fractieleider werd gekozen, heeft evenals PVV-leider Geert Wilders zijn vakantie op de Antillen onderbroken. Verhagen is de eerste fractievoorzitter die het spits afbijt bij de informateur.

Follow up:

Een chronologisch overzicht van alle ontwikkelingen rond de kabinetsformatie na de verkiezingen op 9 juni:

22 juli 2010: Lubbers gaat met alle partijen praten. Volgens hem is overwogen Rutte tot informateur te benoemen, maar was dit een stap te vroeg. "Dit zou alleen kunnen als duidelijk is naar welke coalitie dit leidt", aldus Lubbers tijdens een persconferentie.

Rutte en Wilders laten aan Lubbers weten te willen praten over een rechts kabinet. Ook Cohen vindt het tijd voor een serieus onderzoek hiernaar.

21 juli 2010: Volgens Rosenthal en Wallage konden de paars-pluspartijen het over een paar miljard aan bezuinigingen het niet eens worden. De VVD hield vast aan de piketpaaltjes, de PvdA wilde een evenwichtige inkomensverdeling en waarborgen op sociale zekerheid.

's Avonds komen de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer, alsmede Tjeenk Willink langs bij de koningin. Later praten koningin Beatrix en Tjeenk Willink met Lubbers urenlang over de vervolgstappen. Ver na middernacht wordt bekendgemaakt dat Lubbers is benoemd tot informateur. Hij moet gaan kijken naar 'reële mogelijkheden' om tot een kabinet uit het brede midden te komen.

20 juli 2010: Einde paars-plus. De partijen kunnen geen overeenstemming bereiken over belangrijke heikele punten. Rutte stelt dat de formatie is stukgelopen, omdat de andere partijen zich niet konden vinden in een bezuinigingsoperatie van minstens 18 miljard.

Volgens Cohen maakten de door Rutte geslagen 'piketpaaltjes', zoals de onaantastbaarheid van de hypotheekrenteaftrek en de onbespreekbaarheid van kilometerheffing en lastenverzwaring, de formatie van paars-plus onmogelijk.

19 juli 2010: Vlak voor de onderhandelingen de derde week ingaan laat Rutte weten dat hij de steun heeft van het bestuur en de kamercentrales om te onderhandelen over paars-plus.

12 juli 2010: Tijdens een tussentijdse persconferentie laten de informateurs weten dat er een voortvarende start van de onderhandelingen is gemaakt en vinden de onderhandelingen in een “plezierige sfeer en in een opmerkelijk goede onderlinge verstandhouding'' plaats. “We zijn de vrijblijvendheid ver voorbij.''

Er zou ‘stevig’ zijn gesproken en de lastige thema’s zijn ‘van alle kanten belicht’. Wel is er nog nergens overeenstemming over bereikt.

8 juli 2010: De formatie voltrekt zich in totale stilte. Halsema is zelfs gestopt met twitteren. Opnieuw is er een prominente VVD’er die kritiek uit op paars-plus. Directeur van het wetenschappelijk bureau van de VVD, Patrick van Schie, stelt dat Rutte harder had moeten inzetten op andere coalitie-opties. “Ik zie eerlijk gezegd weinig waarop wél overeenstemming kan worden bereikt'', stelt hij.

6 juli 2010: De tweede dag onderhandelen begint met een tegenvaller voor Rutte. In een interview stelt VVD-coryfee Hans Wiegel dat Rutte een groot risico neemt met een paars-plus-regering. Hij stelt dat een rechtse coalitie te snel uit beeld is verdwenen en wijst op een onderzoek van Maurice de Hond dat paars-plus onder VVD’ers als zeer onwenselijk wordt ervaren.

De partijleiders onderschrijven het voorstel van Tjeenk Willink om te streven naar een compact regeerakkoord. De informateurs lieten weten dat gekeken wordt of het mogelijk is een kernkabinet te vormen met minder ministers. Opmerkelijk is dat Wallage en Rosenthal al in een vroeg stadium willen gaan kijken naar ‘de poppetjes’, oftewel wie de ministersposten gaat invullen. Dit zou nodig zijn voor het herstel van vertrouwen.

5 juli 2010: Tjeenk Willink biedt zijn verslag aan bij de koningin. Volgens hem doet een kabinet van paars-plus het meeste recht aan de verkiezingsuitslag. Hij wijst er op dat de vier zestien zetels winst boekten bij de verkiezingen. Een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA leed gezamenlijk een verlies van veertien zetels. Alsnog worden een PvdA-informateur (Jacques Wallage) en VVD-informateur (Uri Rosenthal) aangesteld.

In een verklaring laat Tjeenk Willink weten dat de formatie lastig zal worden en hij pleit daarom voor een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Overige zaken moeten aan de Kamer overgelaten worden, zodat er geen kabinetscrisis op kan ontstaan. Ook moet een beperkt coalitieakkoord zorgen voor meer politiek inhoudelijk debat en geeft het ruimte voor fracties die niet in het regeerakkoord zijn opgenomen.

3 juli 2010: Rutte, Cohen, Halsema en Pechtold zitten met Tjeenk Willink. Er is voldoende perspectief om tot onderhandelingen over te gaan.

2 juli 2010: Na weer een dag informeel overleg besluit Tjeenk Willink de fractievoorzitters van paars-plus uit te nodigen voor een gesprek. Verhagen reageert gepikeerd: “Ik vind het verbazingwekkend en teleurstellend dat Mark Rutte nog geen anderhalve week geleden zegt dat het geen zin heeft om te onderhandelen over paars-plus, maar nu ineens wel weer gaat praten over een linkse coalitie onder VVD-leiding.''

1 juli 2010: Achter de schermen worden gesprekken gevoerd tussen de paars-plus-partijen. Er moet een basis worden gevonden van waaruit onderhandeld kan gaan worden.

30 juni 2010: De partijen krijgen een uitlegbrief van Tjeenk Willink waarom zij vooralsnog buiten de boot vallen. Daarnaast spreekt de informateur wederom met de vijf lijsttrekkers. Rutte moppert dat de formatie te traag gaat. Voor de verkiezingen had hij aangegeven voor 1 juli een kabinet te willen. Ook andere partijen dringen aan op tempo.

29 juni 2010: In de Tweede Kamer is een debat over de eerste informatieronde. Ook Rosenthal is aanwezig. Tijdens het debat gaat Wilders de confrontatie aan met vrijwel de voltallige Kamer. Hij verwijt het CDA een rechts kabinet te blokkeren, maar krijgt echter zelf ook verwijten dat hij niet met Rutte wilde praten. Verhagen laat tijdens het debat weten dat er principiële verschillen over de democratische rechtsstaat bestaan tussen CDA en PVV.

28 juni 2010: Alle fractievoorzitters en oud-informateur Rosenthal gaan langs bij Tjeenk Willink. Rutte laat weten paars-plus niet te zullen blokkeren.

26 juni 2010: In tegenstelling tot wat Rosenthal adviseerde benoemt Beatrix vicepresident van de Raad van State Herman Tjeenk Willink tot informateur. Beatrix vraagt hem haar “op korte termijn te informeren over de stappen die moeten worden gezet om te komen tot de vorming van een kabinet dat kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal''.

Tjeenk Willink heeft de “beperkte opdracht'' te kijken naar wat de volgende stappen kunnen zijn. Onderhandelen hoort daar niet bij. “Dit is een tussenstap die moet leiden tot overeenstemming over wie nu de volgende stap gaat zetten.''

25 juni 2010: Rosenthal biedt zijn eindverslag aan koningin Beatrix aan. Hierin stelt hij voor informateurs aan te stellen van PvdA en VVD voor het vormen van een kabinet uit ‘het brede midden’. Daarvoor komen de vijf partijen VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks in aanmerking.

Die partijen hebben aangegeven regeringsverantwoordelijkheid te willen dragen en elkaar niet uit te sluiten. Een rechts kabinet acht Rosenthal niet mogelijk, tot irritatie van Wilders.

24 juni 2010: De informateur praat nog een keer met Halsema en Pechtold en begint daarna aan zijn eindverslag voor de koningin. De eerste verkenningsronde heeft nauwelijks aanknopingspunten opgeleverd.

23 juni 2010: Rosenthal doet kortstondig een poging een middenkabinet te vormen. Opmerkelijk genoeg wil Verhagen in het kader van het landsbelang nu wel meepraten. Eerder hanteerde de CDA’er het mantra dat hen ‘bescheidenheid paste’ door de enorme verkiezingsnederlaag.

Op hetzelfde moment komt Cohen met de opmerkelijke oproep een monstercoalitie te vormen met VVD, PvdA, CDA, GroenLinks en D66. Deze brede optie zou balans moeten brengen in de verhoudingen om noodzakelijke bezuinigingen en investeringen mogelijk te maken. De PvdA-leider ziet niets in een smal middenkabinet. Pechtold noemt de monstercoalitie een verlegenheidskabinet. Ook Halsema ziet er in dit stadium niets in.

22 juni 2010: Na anderhalve dagen onderhandelen laat Rutte weten geen perspectief te zien om verder te praten. Halsema laat weten te balen als een gieter.

21 juni 2010: De paars-plus-partijen praten voor het eerst gezamenlijk over een coalitie. Rutte noemt deze fase van de formatie een ‘snuffelronde’. Ook blijft hij benadrukken hoe groot de verschillen zijn. Het PvdA-programma betitelde Rutte eerder als een “hele lange uitsluitbrief'', die in zijn ogen doet denken aan 'de langste zelfmoordbrief in de geschiedenis', het ultralinkse verkiezingsprogramma van de Engelse Labourparty in 1983.

18 juni 2010: De vijf fractievoorzitters komen om beurt weer langs bij Rosenthal. Cohen, Pechtold en Halsema dringen aan op paars-plus. Rutte vindt een middenkabinet van VVD, CDA en PvdA nu de beste optie. Verhagen spreekt geen voorkeur uit. ’s Avonds maakt Rosenthal bekend paars-plus te gaan onderzoeken.

17 juni 2010: Er komt een einde aan de poging om een rechts kabinet te vormen. Volgens Wilders is dit te wijten aan het CDA. “Je kunt niet onderhandelen met een lege stoel”, aldus de PVV-leider. Ook Rutte is kritisch. Hij noemt de wens van Verhagen ‘niet reëel’.

16 juni 2010: Na zijn gesprek met Rosenthal noemt Verhagen praten met de VVD en de PVV een ‘zinloze exercitie’. Hij wil dat VVD en PVV eerst een akkoord bereiken over thema’s als etnische registratie en hoofddoekjesbelasting, maar ook over financieel-economische thema’s. Wilders stelt dat verder praten dan geen zin heeft.

15 juni 2010: Rutte en Wilders hebben een ‘goed gesprek’ met de informateur. Wilders dringt er bij Verhagen op aan ook mee te praten. Die kampt echter met forse weerstand vanuit de achterban om met de PVV om tafel te gaan praten.

14 juni 2010: Na gesprekken met alle fractievoorzitters komt Rosenthal tot de conclusie dat er gesproken moet worden met Wilders en Rutte. CDA-leider Verhagen houdt de boot af. Hij wil dat VVD en PVV eerst samen om de tafel gaan.

12 juni 2010: De koningin benoemt VVD-senator Uri Rosenthal tot informateur. Zijn opdracht is het onderzoeken van een coalitie die kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal . Daarbij moet als eerste gekeken worden naar een kabinet ‘waarvan de grootste partij en de grootste winnaar deel uitmaken’. Beatrix maant tot haast gezien ‘de moeilijke situatie waarin ons land verkeert’.

11 juni 2010: De fractieleiders stellen de koningin voor dat op basis van de verkiezingsuitslag eerst gekeken wordt naar een coalitie VVD, PVV, CDA. Wel uit Mark Rutte zijn zorgen over de stabiliteit van de PVV-fractie.

10 juni 2010: Om de formatie niet meteen onmogelijk te maken laat Wilders zijn AOW-breekpunt vallen. Voor de verkiezingen had de PVV-leider aangegeven dat de AOW sowieso op 65 moet blijven. Zijn draai komt hem op veel kritiek te staan. Partijen verwijten hem kiezersbedrog.

9 juni 2010: Verkiezingsdag. Na een spannende verkiezingsavond blijkt de VVD nipt de grootste partij met 31 zetels. PvdA volgt met 30 zetels. De PVV is de grootste winnaar en komt op 24 zetels. Het CDA verliest fors. Van de 41 zetels houden ze er maar 21 over. Jan Peter Balkenende legt zijn partijleiderschap neer.