„We leven in een tijd waarin zelfs glas gaat roesten”, verzucht de tante van Dalaal.

We schrijven Bagdad, tweede helft van de jaren negentig. Dalaal is een jonge vrouw die bij haar kinderloze oom en tante opgroeide, nadat haar ouders omkwamen toen op een vergeten mijn reden.

Ze wonen in een overvol appartementengebouw. Het zijn de jaren van ’het embargo’, de internationale sancties tegen Irak. De armoede is schrijnend, de inflatie angstaanjagend en de economie ingestort.

Follow up:

Iedereen probeert zo goed en zo kwaad als het kan zijn leven te leven. En dat is aanmodderen. Als tante de föhn gebruikt, stopt de lift. Agenten moeten te voet naar een autodiefstal omdat de motor uit hun eigen auto is gestolen. Met alles van tomatenpuree tot cementspecie wordt geknoeid.

De flat is ’zelfvoorzienend’. Verpleegster Ilhaam zorgt voor medicijnen die bij gewone apotheken niet verkrijgbaar zijn. De blinde oom Sami verschaft zijn flatgenoten buitenlandse tijdschriften.

Dalaals tante, die naaister is, verwijst haar klanten door naar de waarzegster, die haar klanten weer naar de kapper doorstuurt. En de oom van Dalaal verkoopt zijn honing aan iedereen.

Afwezig is een vreemd boek, met soms schrijnend mooie beschrijvingen van mensen en plaatsen en situaties. Het beschrijft een wereld waarin sociale controle steeds groter wordt, vriendelijke buren vijanden worden en dromen de grond ingeboord.

Vermeldenswaard is het bizarre bezoek van Dalaal en haar tante aan een pas afgestudeerde tandarts. In de lamp die de mond van de patiënt moet verlichten, zitten drie gloeilampen, waarvan er slechts één een klein beetje licht geeft.

De jongere broer van de tandarts schijnt bij met een zaklamp. De stoel waarin de patiënt zit is een oude autostoel die niet omhoog of omlaag kan en de instrumenten worden gesteriliseerd in een kleine over die in de Betere Tijden dienst deed als kippengril.

De arts kreeg plotseling een telefoontje. Voordat hij terugkwam, zijn Dalaal en haar tante gevlucht.

Afwezig, door Betool Khedairi, uitgeverij De Geus, 249 bladzijden, €19,90.