Laaggeletterdheid kost de Nederlandse samenleving jaarlijks zo’n half miljard euro. De Amsterdamse economen Henriëtte Maassen van den Brink en Wim Groot hebben dit uitgerekend voor de stichting Lezen en Schrijven in een poging de economische gevolgen te schetsen van het grote aantal mensen dat onvoldoende kan lezen en schrijven.

Minister Wijn van Economische Zaken, die het rapport Stil Vermogen in ontvangst nam, noemde het een eye-opener. ‘Tot voor kort hoorde ik tot de groep die dacht dat deze groep mensen misschien dan niet naar een Amerikaanse detective konden kijken, maar toch nog altijd naar Baantjer. Maar hieruit blijkt dat de economische kosten aanzienlijk zijn.’

Van alle Nederlanders is zo’n 11 procent functioneel analfabeet. Dat betekent dat ze belangrijke documenten, bewegwijzering en bijsluiters bij medicijnen niet kunnen lezen en begrijpen.

De onderzoekers hebben geprobeerd de achterstand van analfabeten op de terreinen werk en inkomen, zorg en gezondheid, criminaliteit en maatschappelijke participatie zichtbaar te maken.

Follow up:

Vooral op de eerste twee terreinen zijn de verschillen aanzienlijk. Van de laaggeletterden heeft 5 procent helemaal geen inkomen, en meer dan 71,5 procent geen betaalde baan. Slechts 2 procent behoort tot de hoogste inkomens. ‘Uit het rapport blijkt dat als je het aantal laaggeletterden met 1 procent kunt terugdringen, dit een daling van de werkloosheid met 2 procent oplevert’, zei minister Wijn. ‘Het geeft aan hoe groot de gevolgen hiervan voor de sociale zekerheid kunnen zijn.’

Ook in hun gezondheid doen de laaggeletterden het slechter. Hart- en vaatziekten en diabetes komen in deze groep veel vaker voor dan onder hooggeletterden.

Maassen van den Brink en Groot berekenen dat het opschroeven van de taalbeheersing, zo’n 61 miljoen euro per jaar kan schelen. Zo zou bijvoorbeeld het huisartsenbezoek met 8 procent dalen.

De hoogleraren kunnen niet aangeven hoeveel geld en waar investeringen nodig zijn om het niveau van geletterdheid op te schroeven. Margreet de Vries van de stichting Lezen en Schrijven heeft daarover wel ideeën: ‘Je moet investeren in hogere taalvaardigheid van de leraren. Bovendien moet ook op het vmbo en het mbo taalonderwijs weer een centrale plaats innemen.

‘Nu gebeurt dat te weinig, en zo verminderen we de kansen van grote groepen leerlingen. Dat is echt misdadig.’