Op verscheidene plekken in de wereld worden de slachtoffers van de verwoestende tsunami herdacht, vandaag precies een jaar geleden.

Bij de ramp op Tweede Kerstdag kwam bijna een kwart miljoen mensen om het leven. De meeste herdenkingen hebben een ingetogen karakter.

Follow up:

Banda Atjeh
In het Indonesische Banda Atjeh op Sumatra, dat als het zwaarstgetroffen gebied geldt, is een minuut stilte gehouden voor de slachtoffers van de tsunami. De herdenkingsminuut was precies op het tijdstip waarop een jaar geleden de vloedgolf de stad verwoestte.

"Op deze wijd open plaats, onder de blauwe lucht, staan we bijeen als Gods kinderen", verklaarde de Indonesische president Susilo Bambang Yudhoyono in een compleet verwoeste buitenwijk van Banda Atjeh. "Het was onder dezelfde blauwe lucht dat precies een jaar geleden moeder aarde haar verwoestende kracht op ons liet neerdalen." "Laat ons het hoofd in stilte buigen om te bidden voor de zielen van de honderdduizenden die het leven verloren. Mogen ze in vrede rusten", aldus Susilo terwijl hij een sirene deed klinken die deel uitmaakt van het nieuwe waarschuwingssysteem tegen tsunami's.

In moskeeën in de getroffen provincie Atjeh verzamelden zich overlevenden om te bidden. De catastrofe kostte in Indonesië naar schatting 170.000 mensen het leven.

Thailand
Op stranden herdachten westerse toeristen, waarvan een deel zelf de vloedgolf overleefde, hun omgekomen familieleden of vrienden in stilte. In het zuiden van Thailand baden monniken en ongeveer driehonderd nabestaanden bij de tempel van Ban Muang. Bij het strand van Phuket onthulde een officiële Japanse delegatie een monument van zwart graniet op de plek waar het Kamala Beach hotel stond.

Bij de minuut stilte die maandagochtend rond kwart over tien wordt gehouden, komen bij vele nabestaanden de eerste tranen. Het was rond die tijd dat het Thaise eilandje Koh Phi Phi precies een jaar geleden werd getroffen door de tsunami.

Arjan Groenewegen uit Maasdijk en Albert Fröling uit Den Haag waren vorig jaar samen met hun echtgenotes Annemarie en Brigit op duikvakantie op het eiland Phi Phi. Maandag zijn de mannen voor het eerst sinds die verschrikkelijke dag weer terug. Zonder hun vrouwen die door de tsunami om het leven kwamen. Net als vierendertig andere Nederlanders die de vloedgolven niet overleefden.

Op het zwaar verwoeste eiland heerst een serene stilte tijdens de herdenking. Alleen het geluid van vogels en boormachines is hoorbaar. Ook tijdens de herdenking gaan de werkzaamheden aan de wederopbouw gewoon door. Na de toespraken en de minuut stilte, lopen veel nabestaanden naar het strand, zoeken een plekje en kijken minutenlang naar de turkooisblauwe zee. Het is hetzelfde weer als vorig jaar, net zo zonnig en net zo heet.

Bij Arjan en Albert zijn de emoties groot. Het was al 'heftig' toen ze 's ochtends vanaf de boot de eerste aanblik van Phi Phi zagen. Beiden vinden het 'fijn' dat ze vandaag op het eiland terug zijn. Ze hebben hun eigen herinneringen en proberen zo goed en kwaad als het gaat te reconstrueren waar hun bungalows stonden, in welke palmboom Arjan terecht kwam en waar Albert een hotel in spoelde. Dat is niet eenvoudig, omdat veel herkenningspunten er niet meer zijn.

In de herdenkingstuin vlakbij zee is een muur gebouwd waarop naambordjes van enkele tientallen slachtoffers, Thai en buitenlanders, zijn aangebracht. Voor de muur groeit maandag een kleine zee aan bloemen, kaarsen, foto's en briefjes. Ook Arjan en Albert zetten er hevig geëmotioneerd allebei een lijstje neer met daarin een foto van Annemarie en van Brigit. "Dat was voor mij heel belangrijk, om Brigit hier een gezicht te geven", vertelt Albert.

Arjan wilde perse naar Phi Phi, omdat het de laatste plek is waar hij samen met Annemarie was. "Maar ik heb haar hier ook achtergelaten. Dat maakt het ook wel weer heel erg moeilijk. Alles komt weer boven."

Ondanks de herdenking ligt het strand 's middags vol met toeristen, alsof er niets veranderd is. Zolang ze de kant van de zee opkijken, is dat ook zo, met het paradijselijke uitzicht. Zodra ze echter van het strand afstappen, zien ze de weggeslagen bomen, kale stukken land en vernielde gebouwen waarvan sommige weer in opbouw zijn. Terug in de realiteit, namelijk die van een eiland in puin waar de verwoestende zee het leven van vele mensen voor altijd heeft veranderd.

Sri Lanka
In de plaats Peraliya aan de zuidkust had de officiële herdenking plaats. Hindu, boeddistische, moslim en christelijke geestelijken spraken gebeden uit op de plaats waar twaalfhonderd mensen omkwamen toen een trein door de allesverwoestende vloedgolven van tweede kerstdag werd meegesleurd.

In aanwezigheid van president Rajapakse ging de vlag halfstok en werd ter nagedachtenis aan de naar schatting 31.000 slachtoffers op Sri Lanka twee minuten stilte in acht genomen. De herdenking werd echter overschaduwd door de dreiging van oorlog op het eiland.

De wapenstilstand die sinds 2002 van kracht is tussen de regering en de separatistische Tamil Tijgers lijkt zijn langste tijd te hebben gehad waardoor het zich al decennia voortslepende bloedige conflict elk moment weer kan oplaaien, zeggen waarnemers.

De wederopbouw van vooral de zwaar getroffen oostkust lijkt last te hebben van de oorlogsdreiging. Woningen worden verder landinwaarts gebouwd maar ook dichter bij de bestandslijn tussen Tamil Tijgers en regering waar een hernieuwd conflict zich meteen zal manifesteren. "Voor nu zitten we goed. Maar als de oorlog komt, zal het zijn als een nieuwe tsunami", aldus een overlevende.